Chiến thuật phòng ngự phản công: Xu hướng mới của môn “thể thao vua”

“Nếu bạn thắng 10-0, bạn sẽ hủy diệt một trận đấu. Nhưng nếu bạn thắng 10 trận với tỉ số 1-0, bạn sẽ hủy diệt cả giải đấu”. Đó là câu nói kinh điển đại diện cho triết lý chiến thuật phòng ngự phản công thực dụng đến tàn nhẫn của Jose Mourinho. Theo các chuyên gia, triết lý bóng đá này là xu hướng mới của bóng đá hiện đại, tạo nhiều cơ hội cho các đội bóng yếu có thể vươn lên và tạo được những thành tựu bất ngờ.

Chiến thuật phòng ngự phản công – Hệ quả từ Catenaccio

Nếu bạn là một người hâm mộ bóng đá lâu năm, có lẽ sẽ chẳng còn lạ gì với cụm từ Catenaccio chỉ nghệ thuật phòng ngự của người Italia. Trong tiếng Ý, Catenaccio có nghĩa là “cái then cửa”, ám chỉ một hệ thống phòng ngữ có tổ chức tốt và hiệu quả để bảo vệ cầu môn.

Tiki Taka là gì? Tìm hiểu lối đá hoa mĩ và huỷ diệt của Barca

Về mặt chiến thuật, Catenaccio được nâng cấp dần dần sau khi được Karl Rappan sử dụng lần đầu tiên vào những năm 1930 ở đội bóng bán chuyên Servette của Geneva. Sau đó, Nereo Rocco của Padova mang hệ thống này tới Italia năm 1947.

catenaccio da anh huong khong nho toi chien thuat phong ngu phan cong cua bong da hien dai

Catenaccio đã ảnh hưởng không nhỏ tới chiến thuật phòng ngự phản công của bóng đá hiện đại

Tuy nhiên, Catenaccio chỉ trở nên nổi tiếng khi được Helenio Herrera sử dụng tại Inter Milan. Thường được xem là một chuyên gia chiến thuật xuất sắc, Herrera đã thay đổi phiên bản của Rocco bằng cách giới thiệu vị trí libero hay còn gọi là trung vệ quét.

Chiến thuật phòng ngự của người Ý tập trung phát triển đội hình phòng ngự và tạo ra những nhân tố “vàng” luôn sẵn sàng vươn lên từ hàng phòng ngự để đưa bóng lên tuyến trên, phối hợp với các tiền đạo để áp sát khung thành đối phương, không cho đối phương kịp trở tay. Chiến thuật phòng ngự phản công nhanh chính là xuất phát từ điều này, cũng là một minh chứng hoàn hảo cho triết lý then cài cửa của Catenaccio.

Mặc dù vậy, có thể thấy được chiến thuật phòng ngự phản công nhanh trong bóng đá hiện đại không hề cứng nhắc và thực dụng như lối chơi phòng ngự truyền thống. Điểm đặc trưng của tư tưởng mới là các cầu thủ luôn ở tâm lý sẵn sàng tấn công ngay những đợt phòng thủ đối phương. Vai trò của cầu thủ có thể linh hoạt biến chuyển phù hợp với tình hình trận đấu. Đặc biệt, sự ăn ý và hiểu nhau ở những pha phối hợp chính là mấu chốt của chiến thuật phòng ngự phản công trong bóng đá hiện đại. Làm được điều này, cơ hội ghi bàn vào lưới đối phương là rất cao.

Những sơ đồ phòng ngự phản công tối ưu nhất hiện nay

Sơ đồ chiến thuật phòng ngự phản công được nhiều HLV nghiên cứu kỹ lưỡng. Dưới đây là những đội hình phòng ngự phản công phổ biến nhất trong thế giới bóng đá.

Chiến thuật 5-3-2

Sau nhiều kinh nghiệm thực chiến, thì kiểu sơ đồ 5-3-2 được xem là hợp lý nhất cho triết lý bóng đá này. Nhìn vào đội hình xuất phát, ý đồ phòng ngự chủ động đã được lộ rõ. Có đến 5 cầu thủ ở hàng vệ và đây sẽ là bức tường thành vững chắc cho cầu môn. Với cách bố trí này, mỗi hậu vệ có thể tự do 1 kèm 1 các tiền đạo đối phương.

Nếu muốn triển khai bóng để chế ngự hàng vệ này, đối phương phải lên ít nhất 5 người. Lúc đó, phần sân bên phía đối thủ sẽ còn rất ít các cầu thủ, tạo điều kiện để thực hiện những pha phản công nhanh.

mourinho la 1 hlv ua thich chien thuat phong ngu

Mourinho là một HLV ưa thích chiến thuật phòng ngự

Tuy nhiên, để triển khai được đội hình này, hàng tiền vệ với 2 cầu thủ sẽ phải là những cầu thủ có chất lượng để có thể kiểm soát thậm chí làm chủ trận đấu. Điển hình như trong một trận đấu của ĐTQG Hà Lan tại World Cup 2010, hai trong ba cầu thủ thi đấu ở vị trí trung tâm hàng tiền vệ của họ là De Guzman và Sneijder đều là những người có lối chơi kỹ thuật và khả năng phân phối bóng thượng thừa.

Như vậy, sơ đồ phòng ngự phản công 5-3-2 sẽ luôn đảm bảo được sự linh hoạt lẫn tính bất biến trong bất kỳ trường hợp nào. Phải xây dựng được một lối đá kỳ luật và tinh thần đồng đội cao thì phòng ngự phản công sẽ là con đường nhanh nhất dẫn đến chiến thắng. Một hàng hậu vệ vững như bàn thạch, dàn tiền vệ sắc bén, và các tiền đạo đầy kỹ năng luôn sẵn sàng cắm chốt chờ thời cơ bóng đến chân và ghi bàn.

Chiến thuật 4-5-1

Về cơ bản, sơ đồ phòng ngự phản công 451 sẽ bao gồm 4 cầu thủ ở hàng phòng ngự (2 trung vệ và 2 hậu vệ cánh), 5 cầu thủ khu vực trung tuyến và chỉ duy nhất 1 trung phong cắm. Nhiệm vụ duy nhất của những đội bóng nhỏ trong các trận đấu là tránh phải nhận các bàn thua và chiến thuật 451 sẽ giúp họ đáp ứng điều đó. Với 5 tiền vệ, đội bóng sẽ dễ dàng tạo được hệ thống phòng ngự 2 lớp để bẽ gãy các pha tấn công của đối thủ.

Thông thường, các HLV sẽ sử dụng 2 cầu thủ trung tâm trong hàng tiền vệ 5 người này. Một người có nhiệm vụ đánh chặn thu hồi bóng, một người sẽ đảm nhiệm vai trò phân phối và tổ chức tấn công. Rõ ràng, chiến thuật 451 phù hợp với những đội bóng nhỏ hướng tới mục tiêu không để bị thủng lưới. Ở mùa giải này, Burnley và Aston Villa đã vận hành khá tốt chiến thuật này.

Chiến thuật 3-5-2

3-5-2 là một biến thể khác của sơ đồ 5 hậu vệ. Về cơ bản, hàng phòng ngự lúc này sẽ chỉ còn 3 trung vệ án ngữ trước cầu môn, trong đó có tới 2 trung vệ lệch cánh. Tuy nhiên, khi chủ động chơi thấp nhằm giữ thế trận phòng ngự. Hai cầu thủ chạy cánh (Wing-Back) sẽ lùi về chơi như những hậu vệ biên, điều này tạo nên thế trận phòng ngự 5 người.

Ngoài ra, đội bóng sử dụng sơ đồ này có thể nắm quyền chủ động phòng ngự ngay từ khu vực giữa sân nhờ hàng tiền vệ 5 người, qua đó giảm tải phần nào sức ép cho hàng phòng ngự. Với sự phân phối như vậy, tuyến giữa của sơ đồ này luôn chiếm được ưu thế nhờ số lượng cầu thủ áp đảo.

Chiến thuật 4-1-2-1-2

Sơ đồ chiến thuật phòng ngự phản công 4-1-2-1-2 gây ấn tượng và được khá nhiều HLV chú ý. Tuy nhiên nó không được sử dụng phổ biến. Đội hình kỳ lạ này khiến các đối thủ mới gặp lần đầu bị bất ngờ và bối rối. Để áp dụng chiến thuật 41212, đội hình của đội bóng phải mạnh hay có thể nói là khủng.

Đội hình này được sắp xếp tương tự chiến thuật 442 truyền thống. Tuy nhiên, khác biệt là thay đổi hàng phòng ngự. Đội hình 2 tiền vệ trung tâm thành 1 tiền vệ phòng ngự, 1 tiền vệ tấn công. Hai tiền vệ còn lại đá bó vào trung tâm hoặc giữ nguyên 2 bên cánh.

Lưu ý khi chọn chiến thuật phòng ngự phản công

Dưới đây là những kinh nghiệm khi áp dụng chiến thuật phòng ngự phản công được những HLV hàng đầu thế giới chia sẻ.

Phòng ngự tốt như thế nào?

Để vận hành tốt chiến thuật này, toàn đội bóng cần phải luôn đề cao tâm lý đặt mình trong trạng thái “bị tấn công”. Cần xác định rõ vị trí, mục đích của các cầu thủ đối phương để đảm bảo rằng họ không có cơ hội để dứt điểm, không cho đối thủ vượt qua, gây khó khăn cho họ và nhanh chóng giành lại bóng.

Ý thức chống phản công

Như đã nói ở trên, hàng phòng ngự sẽ luôn bị đặt trong tình trạng gồng mình lên chống đỡ sức ép đến từ đối thủ. Vì lẽ đó, đội bóng vận hành chiến thuật này sẽ rất dễ bị bào mòn thể lực. Tập trung là điều mà các cầu thủ cần phải duy trì trong suốt quãng thời gian diễn ra trận đấu.

Hãy thật cảnh giác để chống lại phản công của đối thủ ngay cả khi đội bạn đang có tổ chức tấn công ổn định. Điều này không có nghĩa là bạn lúc nào cũng kè kè ở sân nhà, bởi cũng có lúc các cầu thủ khác cũng sẵn sàng chuyển sang hàng phòng ngự, đánh chặn nhanh chóng bất kỳ phát động nào nếu chẳng may đội nhà bị đối phương cướp mất bóng.

Chuyển nhanh trạng thái

Đối với triết lý bóng đá này, giai đoạn chuyển trạng thái từ phòng ngự sang phản công chính là thời khắc quan trọng nhất. Khi bị mất bóng, đối phương sẽ bị chững lại khoảng vài giây trước khi kịp lui về phòng ngự. Hãy tận dụng thời gian đó để đưa bóng tới chân những cầu thủ tổ chức lối chơi nhằm tạo ra các pha phản công sắc bén.

Nếu có cơ hội, bạn hãy nhanh cướp lại bóng trong 3 giây đầu, bởi đây là lúc đối phương chưa kịp dàn đội hình tấn công và họ đang cần thêm thời gian để làm chủ trái bóng. Ngược lại, bạn hãy trở về vị trí phòng ngự của mình thật nhanh chóng để phòng đối thủ tấn công cầu môn.

Nhiệm vụ phòng ngự không chỉ là của hậu vệ

Nếu đã xác định chơi phòng ngự phản công, HLV cần phải giúp các cầu thủ hiểu được phòng ngự là nhiệm vụ của toàn đội chứ không phải chỉ riêng hàng hậu vệ. Hiểu đơn giản hơn, khi các hậu vệ và tiền vệ chủ động chơi thấp nhường thế trận cho đối thủ, đó cũng là lúc các tiền đạo sẽ không có bóng và tỏ ra lạc lõng.

inter milan tung rat thanh cong voi chien thuat phong ngu phan cong

Inter Milan từng rất thành công với chiến thuật phòng ngự phản công

Thay vì chỉ di chuyển trong phạm vi hẹp, các trung phong nên lùi về sâu để hỗ trợ phòng ngự. Điều này mặc dù sẽ khiến mất nhiều thể lực nhưng nó sẽ giúp hệ thống phòng ngự của toàn đội trở nên chắc chắn hơn. Đặc biệt, khi tổ thức phản công, cự ly đội hình sẽ được thu hẹp lại. Qua đó đội bóng của bạn có thể sử dụng các đường chuyền ngắn thay vì những cú phất bóng dài.

Luôn luôn che chắn hướng vào khung thành

Đối thủ đưa bóng càng đến gần khung thành bao nhiêu, thì cơ hội đội nhà bị thủng lưới sẽ cao bấy nhiêu. Chính vì vậy, khi chơi phòng ngự phản công, hàng thủ cần đảm bảo rằng giữ khoảng cách giữa tiền đạo đối phương với vòng cấm càng xa càng tốt.

Hãy cố gắng ngăn cản các đường lên bóng của đối thủ và hướng họ ra những khu vực ít có khả năng uy hiếp khung thành (hai hành lang biên). Mặc dù vậy bạn vẫn phải chú ý không để cho đối phướng phối hợp với đồng đội của họ. Sử dụng chiến thuật 1 trung vệ dập trong khi những người còn lại chịu trách nhiệm bọc lót là một sáng kiến không tồi.

Cản phá cú sút

Đối thủ có thể dứt điểm cú sút xa bất cứ khi nào, tuy khả năng thành công không cao như ở cự ly gần bạn vẫn không được chủ quan để đối thủ có cơ hội này. Cách tốt nhất là hãy đảm bảo rằng cầu thủ của chúng ta luôn áp sát kịp thời và giữ khoảng cách đủ gần với đối thủ.

Phòng ngự từ người gần bóng nhất

Nếu bạn là cầu thủ đang đứng gần bóng nhất thì hãy nhanh chóng đưa ra quyết định: nên gây áp lực lên đối thủ hay giữ vị trí của mình. Nếu nhận được sự hỗ trợ của đồng đội, bạn có thể tập trùng vào việc đeo bám đối thủ khi họ đang cầm bóng.

Còn trong trường hợp bạn chỉ có một mình thì hãy cân nhắc giữ vị trí kéo dài thời gian chờ đồng đội đến hỗ trợ. Nên nhớ, chỉ một pha vào bóng sai lầm có thể khiến bạn đánh mất lợi thế phòng ngự của toàn đội.

Gây áp lực lên đối thủ đúng lúc

Trong bóng đá, gây áp lực lên đối thủ luôn là phương án hàng đầu khi phòng ngự. Tuy nhiên, bạn cần phải lựa chọn đúng thời điểm thay vì chỉ lao vào cầu thủ đối phương một cách thiếu suy nghĩ. Khi đó, họ sẽ chuyền bóng cho người khác hoặc thực hiện một pha qua người.

Nếu tình huống đó xảy ra, bạn sẽ là người thất thế và bị bỏ lại phía sau. Thay vào đó, bạn hãy nhanh chóng áp sát đối thủ để họ không có thời gian tung cú sút nào. Nhưng khi gần tiếp cận đến đối thủ bạn nên chạy chậm lại bằng những bước chạy ngắn.

Hỗ trợ đồng đội

Tuy mỗi cầu thủ đều đảm nhiệm một vai trò riêng là đeo bám cầu thủ đối phương trong phạm vi quản lý của mình. Nhưng hãy luôn sẵn sàng hỗ trợ đồng đội của mình khi họ gặp khó khăn. Khi thấy một đồng đội lao vào tranh chấp bóng, hãy lùi về bọc lót hoặc theo kèm những cầu thủ khác, đề phòng một tình huống chuyền bóng của đối thủ.

Trên đây là tất cả những thông tin thú vị xung quanh chiến thuật phòng ngự phản công đã làm nên thương hiệu của “Người Đặc Biệt” Jose Mourinho. Về phía bản thân, bạn có yêu thích triết lý có phần thực dụng nhưng lại rất hiệu quả này hay không. Cùng để lại bình luận ở phía bên dưới để mọi người cùng biết.

William Duc

Tác giả: William Duc

Giới Thiệu: Bóng đá là môn thể thao vua với những trận cầu nảy lửa cùng những nhận đinh rất hấp dẫn. Với đam mê của mình, tôi - William Duc đã là chuyên gia nhận định bóng đá có 10 năm kinh nghiệm. Hiện đang là chuyên gia nhận định bóng đá, cập nhật tin tức, bảng xếp hạng, lịch thi đấu trực tiếp tại trang nhandinhbongda.net

Bình Luận